İletişime Adanan Bir Ömür: Hıfzı Topuz

Dünyada ve Türkiye’de iletişim alanının öncülerinden, İstanbul Gazeteciler Sendikasının kurucusu ve İletişim Araştırmaları Derneği’nin kurucusu ve Onursal Başkanı Hıfzı Topuz, Türkiye’de hatta Fransa’da Gazetecilik üzerine doktora yapan ilk kişidir.

Gazeteci, yazar, akademisyen Hıfzı topuz, 25 Ocak 1923’te İstanbul’da gözlerini açtı. Öğrenimini İstanbul’da devam ettiren Hıfzı Topuz, 1942 yılında lise eğitimini Galatasaray Lisesi’nde, yükseköğretimini ise 1948’te İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde tamamladı. Ardından Strasbourg Üniversitesi’nde Devletler Hukuku ve Gazetecilik üzerine yüksek lisans ve doktora yaptı. Sonra sırasıyla Akşam Gazetesi’nde önce İstihbarat Şefliği sonrada Yazı İşleri müdürü olarak görev aldı. Paris’te UNESCO Genel Merkezi’nde Özgür Haber Dolaşımı şefi olarak çalıştı. UNESCO’daki başarası ve Mac Bride Komisyonu’nda verilen kararlar itibariyle isminden bolca söz ettirdi. Dünya’da haberin demokratikleşmesi gerektiğini savunarak insan hakları genelgesinde iletişim hakkının elzemliğini kabul ettirdi. Haberlerin bir zümrenin isteğine bağlı oluşmamasını ve tek yönlü enformasyondan çok yönlü enformasyona geçiş aşamasında büyük rol oynadı. Hıfzı Topuz, dünyada haber sömürgeciliğine karşı demokratik ve özgür haberciliği savundu. Böylece dünyaya uzun vadeli bir iletişim hakkı olanağı sundu. UNESCO’nun çalışmalarıyla beraber Afrika’dan Güney Amerika’ya ve Asya’ya uzanan çok yönlü haber geleneğini yaygınlaştırdı. Böylece devletlerin yönettiği tek taraflı iletişimi çok boyutlu hale getirmiş oldu.

Türkiye ve Dünya’da İletişim Öncülüğü

Türkiye’de iletişim üzerine yüzlerce çalışma yapan Hıfzı Topuz, basın örgütlenmelerinin öncülüğünü yaptı. Basın mensuplarını bir araya toplayarak ilk etapta İstanbul Gazeteciler Sendikası’nı, ilerleyen süreçlerde ise Türkiye Gazeteciler Sendikası’nı kurarak iletişim bilimlerine büyük katkılar sağladı. Sendika gazetecilerinin haklarını koruyarak özgür iletişimin savunuculuğunu üstlendi. Böylece çok yönlü bir iletişimi destekledi.

Strasbourg merkezli Uluslararası Gazetecilik Eğitimi veren bir kurum kurarak, dünyada eğitim olanakları kısıtlı olan gazetecilik sektörünün kalkınmasını sağladı. Dünyanın çeşitli yerlerinde gazetecilik eğitimi veren bu merkezler Latin Amerika’dan Batı Afrika’ya, Uzak Doğu’dan Asya’ya kadar uzandı. Buralarda gazetecilik ve iletişim hakkı üzerine seminerler düzenlenerek dünyada enformasyonun yaygınlaşmasını sağladı.

İletişim Araştırmaları Derneği’nin (İLAD) Kurulması

İletişim Araştırmaları Derneği (İLAD), Türkiye’ye önderlik yapmış bir araştırma derneğidir. Basına dair belge, kitap vb. araçların bulunmadığı o yıllarda iletişim sektörünü adeta tekrardan inşa etmek üzere Hıfzı Topuz tarafından kurulmaktadır. Günümüzde iletişim alanına dair büyük projelere imza atılmaktadır. Üniversitelerin İletişim Fakültelerinde yer alan bölümler, değerlendirerek eğitim kaliteleri ölçümlenmesi sonucunda akredite edilmektedir. Böylece alanında başarılı isimlerin çıkmasına zemin hazırlamaktadır. Ayrıca üniversitelerle birebir ilişkileri sonucunda İletişim sektörünün ilerleyişine katkı sağlayan kurumlardan biri niteliğindedir. Şimdilerde ise Başkanlığını Prof. Dr. Aysel Aziz üstlenmektedir. 97 yaşında olan Hıfzı Topuz ise Onursal Başkan olarak İLAD’a katkı vermeye devam etmektedir.

“Hıfzı Topuz İle İletişim Üzerine” Belgeseli

Yakındoğu Üniversitesi İletişim Fakültesi ve İLAD İletişim Araştırmaları Derneği ortak projesi olarak hazırlanan “Hıfzı Topuz ile ‘İletişim’ Üzerine” belgeseli Youtube üzerinden yayınlandı. Hazırlanan belgeselde Hıfzı Topuz, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü UNESCO’da uzun yıllar özgür iletişimin küresel çapta yerleşmesi ve iletişim eğitimi için yaptığı çalışmaları, deneyim ve görüşlerini iletişim sektörüyle paylaştı.

Gazetecilik Bölüm Başkanı Yrd. Doç. Dr. Ayça Demet Atay’ın proje yönetmenliğinde hayata geçirilen çalışma kapsamında, İletişim Fakültesi’nin beş öğretim elemanı, Topuz ile altı ayrı temada video röportajlar gerçekleştirdi. YDÜ kampüsünde yapılan röportajlarda, Yrd. Doç. Dr. Ayça Demet Atay “MacBride Komisyonu’nun Öyküsü” ve “Kitle İletişim Politikaları”, Yrd. Doç. Dr. İbrahim Özejder “İletişim Özgürlüğü”, Yrd. Doç. Dr. Naile Berberoğlu “Kitle İletişimi ve Toplum”, Yrd. Doç. Dr. Nuran Öze “Dünden Bugüne İletişim Eğitimi” ve İletişim Uzmanı Ufuk Altunç “Gazetecilik Mesleğinin Dönüşümü” konularında, röportajlar gerçekleşti.

Hıfzı Topuz, dünyada ve Türkiye’de iletişim eğitimini başlatan isim olarak adlandırılmaktadır. Akademisyenlerin gözünde ise hocaların hocası olarak tanımlanıyor. Bu alana büyük hizmetler verdi, değerli isimlere rehberlik yaptı ve çeşitli konularda 51 kitap yayımlayarak iletişim sektörüne ışık tuttu. “Hıfzı Topuz ile ‘İletişim’ Üzerine” belgeselinde iletişim alanına katkıları ve deneyimleri yer aldı.

Belgesel Linkleri: